CWI en DIFFER werken samen met hogescholen in L.INT-lectoraten: “Ik probeer echt een schakel te zijn tussen praktijkgericht onderzoek aan onze hogeschool en de theoretische kennis van het CWI”

DIFFER en Fontys Hogeschool: Divertor Triage for Fusion

Het L.INT-lectoraat van lector Chris Lee, Divertor Triage for Fusion, is intussen een jaar actief. Als onderzoeker van Fontys Hogeschool staat hij in nauwe verbinding met onderzoekers van DIFFER, onder wie Ivo Classen (groepsleider Plasma Edge Physics and Diagnostics). Chris legt zich toe op de ontwikkeling van sensoren en begeleidt zo'n achttien hogeschoolstudenten, met wie hij praktijkgericht onderzoek met DIFFER doet. Praktijkgericht onderzoek van hogescholen kenmerkt zich door een gerichte vraag uit de praktijk en is een samenspel van onderwijs, onderzoek en de beroepspraktijk. Chris: “We werken aan sensoren die instabiel plasma in een fusiereactor kunnen helpen reguleren. De sensorkennis die wij bij Fontys ontwikkelen, helpt DIFFER hopelijk om in de toekomst een werkende fusiereactor te bouwen.”

Chris ziet in het L.INT-lectoraat voordelen voor Fontys en DIFFER. “Onze studenten ontwikkelen door praktijkgericht onderzoek een bredere kijk op engineering en natuurkunde. Dat verrijkt ons onderwijs. Het zijn echte doeners die – soms na meerdere pogingen – een probleem oplossen. Zonder dat ze eerst het ‘waarom’ theoretisch hoeven te doorgronden. Zo kunnen ze sensoren die voor fundamenteel onderzoek zijn ontworpen naar een brede industriële toepassing vertalen. Op zichzelf is die doorontwikkeling wetenschappelijk oninteressant. Toch is het bijzonder als een aangepaste sensor van DIFFER uiteindelijk in de auto-industrie belandt.”

Voor onderzoekers die een L.INT-aanvraag willen doen heeft Chris twee tips. “Onderbouw je voorstel met een haalbaar trajectplan en een duidelijk einddoel om naartoe te werken. Zo overtuig je beoordelaars én studenten van je lectoraat.” Chris wijst daarnaast op het voordeel van wederzijdse praktische tegemoetkoming. “DIFFER hanteert strenge veiligheidsregels in het lab. Om onze studenten tijdrovende veiligheidsprocedures te besparen, zetten we ze uitsluitend binnen Fontys in. Wij sturen hun werk naar het DIFFER-lab, waar het fysiek wordt getest. DIFFER deelt vervolgens de data met de studenten. Zo werken we optimaal samen.”

CWI en Hogeschool van Amsterdam: Industrial Digital Twins

Computerwetenschapper Jurjen Helmus is sinds september 2024 lector Industrial Digital Twins aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Met het CWI en een diverse groep studenten maakt hij digitale versies van fysieke objecten. “Ik digitaliseer de fysieke wereld en breng de uitkomst tot leven met schaalmodellen in mijn lab. Dat fysieke neem ik mee naar het CWI: uniek in een instituut dat vooral bekend staat om zijn vele computers en knappe koppen. Ik probeer echt een schakel te zijn tussen praktijkgericht onderzoek aan onze hogeschool en de theoretische kennis van het CWI. Dat is mijn L.INT-lectoraat.”

Zijn HvA-collega Nanda Piersma (nu wetenschappelijk directeur bij het Center of Expertise applied AI) was L.INT-lector en tipte Jurjen om de L.INT-aanvraag te doen. “Zij vond dat ik hier de handen voor op elkaar moest krijgen. Het CWI heeft oplossingen voor hypothetische problemen. Ik heb juist praktijkproblemen voor die oplossingen en koppel industriële partijen uit de regio aan het CWI.” De samenwerking tussen instituut en hogeschool gaat goed. Jurjen: “Ik draai één tot anderhalve dag per week mee in het team van Tim Baarslag van Intelligente en Autonome Systemen. Zij zijn theoretisch uitzonderlijk goed onderlegd en ik gebruik hun kennis om projectmatig industriële vraagstukken op te lossen. De CWI-collega’s komen ook naar mijn lab op de hogeschool. Die verbinding heeft een grote meerwaarde voor ons allemaal.”

De ondernemende lector wil een brug slaan tussen het CWI, het beroeps- en wetenschappelijk onderwijs, overheid en bedrijven. Zo voert hij inmiddels enkele interdisciplinaire projecten uit voor een ministerie en het mkb, waar mbo-, hbo- en wo-studenten aan meewerken. Jurjen vertelt over de ontwikkeling van een zeppelin: “Die kun je inzetten voor het vervoeren van mensen of inspecteren van locaties. In het atrium van onze hogeschool vliegt de zeppelin al rondjes om het gebouw te scannen. AI-studenten berekenen het pad, aviationstudenten sturen de flightcontroller aan en een mbo’er maakte de zeppelin met een 3D-printer.” Het CWI speelt volgens Jurjen een cruciale rol. Te meer omdat zo'n zeppelin enerzijds een fors algoritmisch vermogen vereist en anderzijds geen loodzware supercomputer kan meeslepen. “Het CWI kan aan de hand van zeppelinscenario's voor me uitrekenen welke algoritmes toepasbaar zijn. En wat de juiste balans is tussen het gewicht van de algoritmedrager en het benodigde algoritmische vermogen.”

Samenwerken met een hogeschool via L.INT

Er zijn meerdere manieren om als instituut samen te werken met een hogeschool. Eén van de manieren is via een L.INT-lectoraat. Regieorgaan SIA financiert maximaal €400.000 per L.INT-lectoraat voor vier jaar. De hogeschool en het instituut dragen elk minimaal €200.000 bij in geld of natura. Het onderzoeksprogramma waarop wordt samengewerkt moet aansluiten bij één of meerdere agenda’s uit het Kennis- en Innovatieconvenant (KIC) 2024-2027. Zoals Klimaat en Energie, Veiligheid of Digitalisering. In 2026 opent L.INT opnieuw voor aanvragen. Meer informatie het L.INT-programma en de financiering vind je op de website van Regieorgaan SIA.

Tekst: Martijn Maatkamp

Nieuwsbrief Inside NWO-I, oktober 2025
Op de NWO-I website vind je het archief van de nieuwsbrief Inside NWO-I.