Erkennen & Waarderen binnen NWO-I: mijlpalen en beweging

De mooiste resultaten bereik je als je kan doen waar je goed in bent of wilt zijn. Als team, afdeling, instituut, en NWO-I willen we alle medewerkers mogelijkheden bieden om te excelleren op een breed scala aan werkgebieden en loopbanen, zodat we een sterker geheel vormen. Onder de vijf pijlers van het programma bedacht de projectgroep een groot aantal actiepunten, op uiteenlopende gebieden en voor een brede groep medewerkers. Met deze actiepunten, die zijn toegesneden op onze unieke positie en andere accenten hebben dan bijvoorbeeld universiteiten, is NWO-I aan de slag gegaan. Dit werk begint zijn vruchten nu af te werpen.

Terugblik: E&W bij NWO-I van 2022 tot nu

Wat hebben we inmiddels bereikt? We geven per pijler een overzicht.

1) Nationale rol: trots op iedereen

Eén van de kernambities van Erkennen & Waarderen is dat elk instituut zijn nationale rol duidelijk definieert en uitdraagt. Deze rol maakt ons uniek in het Nederlandse onderzoekslandschap. In juli 2025 brachten we in een ‘strategisch narratief’ onze missie en visie uit. Dit is een gezamenlijk stuk van alle instituten dat hun positie in het Nederlandse kennisveld en hun ambities uiteenzet. Om deze te ondersteunen is in 2024 het strategisch vernieuwingsfonds ingericht. De nationale rol wordt daarnaast al sinds 2023 expliciet meegenomen in de zelfevaluaties en site visits van het Standard Evaluation Protocol (SEP).  

Ook vanuit het persoonlijke niveau leren we steeds beter om gebruik te maken van dat wat ons bijzonder maakt. Zo werken instituten aan Gender Equality Plans (GEP’s) en worden biastrainingen geïmplementeerd, zodat diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid (DIG) niet alleen worden nagestreefd, maar ook concreet worden aangepakt. We hebben actieve medewerkersnetwerken (ERG’s) die de positie van medewerkers uit ondervertegenwoordigde groepen helpen te versterken en de professionele ontwikkeling van deze medewerkers ondersteunen.

2) Leiderschap: van beoordeling naar betrokkenheid

Leidinggevenden hebben een centrale plek binnen Erkennen & Waarderen. Ze zijn een essentiële schakel in het creëren van een cultuur van openheid en veiligheid voor medewerkers, waarin oog is voor ieders talent en persoonlijke groei wordt gestimuleerd. We werken momenteel aan een nieuw leiderschapsprogramma dat aansluit op E&W en DIG. In 2026 zal de eerste groep leidinggevenden starten met dit programma.

Ook is er een nieuw format ontwikkeld voor de jaargesprekken. De nieuwe gespreksformulieren nodigen uit tot een open gesprek over bredere resultaatsgebieden dan voorheen.

3) Onderzoek: verankering integriteit

De principes van wetenschappelijke integriteit zijn stevig verankerd in het beleid en worden actief toegepast binnen NWO-I. Er is daarnaast steeds meer aandacht en waardering voor de bijdragen die technici, softwareontwikkelaars en ondersteuners leveren aan het onderzoek door de NWO-instituten. Daarop aansluitend heeft NWO-I de toolkit wetenschappelijke integriteit vernieuwd, zodat deze beter aansluit bij de wensen van de instituten. Deze toolkit geeft handvaten over wat wetenschappelijke integriteit is en hoe je dit bespreekbaar kunt maken binnen je instituut.

4) Impact: outreach en open science in de praktijk

Het onderhouden van contacten met industriële en maatschappelijke partners en het bijdragen aan evenementen zoals open dagen, wordt steeds meer gezien als integraal onderdeel van de functie van medewerkers. In de nieuwe opzet van de jaargesprekken komt ruimte om ook deze werkzaamheden te bespreken.

NWO-I heeft eind 2024 een subsidie verkregen van OpenScienceNL om het erkennen en waarderen van open science te versnellen. Dit heeft inmiddels geleid tot een toolkit open science die instituten en medewerkers van instituten kunnen gebruiken om met open science te starten. Het implementeren van open science moet daarnaast wel erkend en gewaardeerd kunnen worden. Hierbij is het belangrijk dat er een open gesprek plaatsvindt in de wetenschappelijke teams. Met behulp van de subsidie van OpenScienceNL gaat NWO-I daarom een training gesprekstechnieken aanbieden met daarin ruime aandacht voor onder andere open science en E&W. De eerste deelnemers kunnen in 2026 starten met deze cursus. Neem contact op met het hoofd P&O op jouw instituut als je geïnteresseerd bent in het volgen van deze cursus.

5) Onderwijs: hooglerarenbeleid en PhD-council

Voor NWO-I is ‘onderwijs’ het verzamelen en delen van kennis en vaardigheden in elke denkbare vorm. Er zijn duidelijke afspraken gemaakt over de tijdsbesteding aan onderwijstaken, zodat medewerkers niet veel méér uren werken dan hun contractomvang en er is nu een formeel hooglerarenbeleid. Daarnaast hebben we een PhD-netwerk opgericht, waarin promovendi hun werklast en opleidingsbehoeften bespreken.

Waar gaan we naartoe?

De resultaten van Erkennen & Waarderen laten zien dat we samen bouwen aan een inclusieve, impactvolle en ondersteunende onderzoeksomgeving. Bouwwerken hebben fundamenten nodig, en daaraan is de afgelopen tijd gewerkt. Van een afstandje worden de contouren nu langzaam zichtbaar.

Tijdens het bouwen hebben we ook gaandeweg nieuwe inzichten opgedaan, en hebben we soms ervaren dat de praktijk weerbarstig is. We hebben inmiddels ook een nieuwe NWO-I governancestructuur, en een aantal instituten hebben een nieuwe directie. De visie blijft het uitgangspunt, maar is wellicht aan herijking toe, met nieuwe accenten. Het doel blijft om te streven naar transparant beleid dat meer erkent dan alleen publicaties en waar de inzet en bijdrage van iedereen wordt gezien en gewaardeerd.

Voor de komende tijd richten we ons op twee speerpunten: Doelgroepen en onderzoeksassessment.

Doelgroepen

Anders dan universiteiten kiest NWO-I er nadrukkelijk voor om alle medewerkers te betrekken bij het E&W- programma, en niet alleen onderzoekers. Onze kracht zit immers in de unieke combinatie van vooraanstaande wetenschappers en hoogopgeleide technici. In de komende tijd gaan we ons richten op de behoeftes van onderzoekers in opleiding (promovendi), postdocs en technici. In 2026 zullen we focusgroepen organiseren voor deze drie doelgroepen die gezamenlijk met bureau NWO-I beleid zullen opstellen dat tegemoetkomt aan de specifieke wensen per doelgroep.

Onderzoeksassessment

Onder de pijler ‘Onderzoek’ staan de meeste voorgenomen acties nog open. Het gaat dan vooral over het definiëren van wat de NWO-instituten beschouwen als ‘top-onderzoek’ en vooral de ‘top-onderzoeker’ die dit onderzoek uitvoert. Aangezien de instituten opereren in een (inter)nationale, dynamisch omgeving moeten we hier ook rekening houden met wat elders van ‘top-onderzoekers’ gevraagd wordt. Gelukkig zien we dat ook internationaal het gedachtegoed van E&W voortvarend wordt opgepakt. De NWO-instituten hebben in een eerste stap onlangs het internationale CoARA manifest medeondertekend en zich daarmee gecommitteerd aan een NWO-actieplan. Dit betekent dat we in 2026 de zogenaamde onderzoeksassessments onder de loep nemen. Onderzoekers worden vaak geëvalueerd op hun onderzoeksoutput. Maar wat beschouwen we als excellente onderzoeksoutput? In voorgaande jaren werd bijvoorbeeld vaak de h-index gebruikt, of het aantal gepubliceerde papers. Maar het is inmiddels heel duidelijk dat deze maten niet geschikt zijn. Zo hebben onderzoekers met een langere carrière vaak automatisch al een betere h-index én meer papers dan startende onderzoekers, puur omdat beide maten tijdsafhankelijk zijn. Het Leiden Centre for Science and Technology Studies schreef er een interessante blog over. Het Erkennen en Waarderen programma streeft daarom naar een bredere vorm van onderzoeksassessment. In 2026 zullen we in gesprek gaan met de instituten hoe dit er voor hen uit ziet.

En jij?

Hoe ervaar jij Erkennen & Waarderen binnen NWO-I? Merk je al verandering? Wat zou je nog meer willen? Of wil je graag meedoen aan een van de voorgestelde focusgroepen? Ga het gesprek aan binnen je instituut of neem contact op met Thecla van Wageningen (strategy@nwo-i.nl).

• Kijk voor meer informatie over Erkennen en Waarderen ook op de E&W-themapagina.

Tekst: Mirjam Hartman en Thecla van Wageningen

Nieuwsbrief Inside NWO-I, november 2025
Op de NWO-I website vind je het archief van de nieuwsbrief Inside NWO-I.