NWO-I

NWO - Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek - print-logo

URL voor deze pagina :
https://www.nwo-i.nl/fom-historie/jaarverslagen/hoogtepunten/hoogtepunten2015/nr-135-nanostaafjes-van-goud-bewegen-vrij-door-levende-cellen/

Geprint op :
19 december 2018
15:17:53

Biofysici, chemici en biologen werken in Leiden samen om afzonderlijke moleculen gedurende langere tijd te volgen in levende cellen. Dat gebeurt met behulp van nanostaafjes van goud. Deze deeltjes zijn binnen een seconde gelokaliseerd met een nauwkeurigheid van nanometers in drie dimensies. De nanostaafjes blijken vrij door levende cellen te kunnen bewegen.

De glucocorticoidreceptor is een eiwit dat na binding met een hormoon een aantal genen activeert. Dit eiwit vindt die genen tussen enkele tienduizenden andere genen. Hoe werkt dat? Het antwoord op die vraag is niet alleen van fundamenteel belang om de werking van het eiwit te begrijpen, maar ook om bijwerkingen van hormoongebaseerde medicijnen te voorkomen. De nauwkeurige analyse van de veranderende positie van de glucocorticoidreceptor kan inzicht geven in de werking van dit eiwit. Dit jaar zijn met behulp van fluorescente eiwitten verschillende manieren van binding van het eiwit met het DNA opgehelderd.

Voor goud gaan
Om goudstaafjes te kunnen gebruiken voor het volgen van individuele eiwitten zijn deze gesynthetiseerd met verschillende functionele groepen. De plasmonresonantie van de nanostaafjes is zo sterk dat ze met behulp van een infrarode laser en geavanceerde microscopische technieken snel en zeer nauwkeurig kunnen worden gelokaliseerd. Zo kon de mobiliteit van deze staafjes in kaart worden gebracht in zowel de celkern, waar het DNA zich bevindt, als in het cytoplasma, waar de glucocorticoidreceptor is voordat het door hormonen wordt geactiveerd. De eerste metingen laten zien dat in beide gevallen de goudstaafjes vrij kunnen bewegen. Daarnaast hebben de onderzoekers de nanostaafjes voorzien van het deel van het eiwit dat zorgt voor transport in de celkern. Dit lijkt echter niet voldoende om goudtransport naar de kern op gang te kunnen brengen.

Publicaties
➥ Harkes et al., PLOS ONE 2015, doi: 10.1371/journal.pone.0141080.
➥ Artikel: bit.ly/1TOzQh3