NWO-I

NWO - Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek - print-logo

URL voor deze pagina :
https://www.nwo-i.nl/fom-historie/jaarverslagen/interview-auke-pieter-colijn/

Geprint op :
17 december 2018
05:32:59

"Ik hoop iets te vinden dat alle theorieën op hun kop zet"
"Ik hoop dat er iets totaal onverwachts komt uit de experimenten die we in Italië gaan uitvoeren om donkere materie te ontdekken. In Amsterdam ontwerpen we een deel van de detector die in Gran Sasso onder een anderhalve kilometer hoge rots zal worden gebouwd en waarmee we op zoek gaan naar WIMPS: weakly interacting massive particles. Zij vormen de 'donkere materie': onzichtbare, theoretisch veronderstelde materie die kan verklaren wat de missende massa in ons heelal is.

De Xenon-detector wordt tien keer zo groot als de grootste detector die er nu is voor donkere materie. Die staat in een Amerikaanse mijn. In het voorjaar van 2015 beginnen we met meten. Als we iets zien, is dat een enorme ontdekking, wat het ook is. Het lijkt me leuk als we geen WIMPS vinden, maar iets heel anders. Zoals wanneer je op zoek bent naar je sleutelbos, maar bij het opentrekken van een lade de vergeten armband van je oma vindt. Vinden wat je zoekt is een ander soort ontdekking dan vinden wat je niet had verwacht. Ik wil het liefst de armband vinden, niet de sleutelbos.

Als we inderdaad iets nieuws vinden, dan wordt er gerammeld aan het theoretisch raamwerk van de natuurkunde. Dat is al vaker gebeurd, maar niet de afgelopen veertig jaar. De laatste jaren hebben theoretici de experimentele fysici aan het werk gezet. Misschien zijn de rollen straks omgedraaid en vinden wij iets dat met de bestaande theorieën niet verklaard kan worden.
We kunnen nog wel een nieuwe theorie gebruiken; de zwaartekracht en het standaardmodel verdragen elkaar bijvoorbeeld slecht.

De fundamentele fysica heeft ons de iPhone opgeleverd en ik weet zeker dat zij tot nieuwe innovaties zal leiden. Welke innovaties, dat weet ik niet en de gedachte daaraan is ook niet wat mij 's ochtends uit bed drijft. Ik zie wel dat er in mijn vakgebied een verschuiving optreedt. In de eerste helft van de vorige eeuw zijn er in de deeltjesfysica ontdekkingen gedaan die technologische vernieuwing mogelijk maakten. Zonder quantummechanica geen electronica, zonder relativiteitstheorie geen GPS. Nu is het vooral de instrumentatie die innovaties oplevert. Het internet is daarvan een klassiek voorbeeld. Het higgsdeeltje zelf gaan we nergens voor gebruiken, maar de technologie die we voor de ontdekking hebben ontwikkeld is misschien wel interessant voor een bedrijf als ASML.

Ik ben blij dat aan de universiteiten de waardering voor onderwijs met een comeback bezig is. Dat vind ik terecht, want aan onderwijs danken wij universiteiten ons bestaansrecht. Mij persoonlijk is er veel aan gelegen om jonge mensen een kritische blik mee te geven. Een land vol natuurkundigen lijkt me saai, maar ik wil zeker niet wonen in een land dat voor de helft uit Jomanda's bestaat."

Wie?
Dr. Auke-Pieter Colijn is experimenteel natuurkundige en deeltjesfysicus. Hij deed promotieonderzoek vanuit Nikhef aan het L3-experiment bij de Large Electron-Positron Collider in CERN en werkte daarna bij de Tevatron-versneller in Chicago. In 2003 keerde hij terug naar Nikhef, waar hij eerst werkte aan het ATLAS-experiment op CERN en nu betrokken is bij de Xenon-collaboratie.

Wat?
Auke-Pieter bouwt mee aan de Xenon-detector voor donkere materie in het Italiaanse Gran Sasso. Daarnaast verzorgt hij onder meer het college Speciale relativiteitstheorie en klassieke mechanica voor eerstejaars studenten aan de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam.

Geluidsfragment
Op het YouTube-kanaal van FOM  vindt u een geluidsfragment van het interview met Auke-Pieter Colijn.