NWO-I

NWO - Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek - print-logo

URL voor deze pagina :
https://www.nwo-i.nl/nieuws/2017/08/01/virgo-bundelt-krachten-met-ligo-voor-observation-run-2-o2/

Geprint op :
20 oktober 2017
17:57:30

Hoewel de gevoeligheid van VIRGO voorlopig lager is dan die van de LIGO-interferometers, is deze voldoende om een potentiële detectie met LIGO te bevestigen en de nauwkeurigere locatie van zwaartekrachtsgolven aan de hemel mogelijk te maken. De huidige gevoeligheid van VIRGO ligt significant hoger dan het vorige gevoeligheidsrecord van VIRGO, dat in 2011 werd bereikt voordat de detector werd ontmanteld om te worden geüpgraded. VIRGO is nu een geheel nieuw instrument met verschillende nieuwe onderdelen, die in een periode van minder dan een jaar – de zogenaamde inbedrijfstellings- of commissioning fase – op elkaar zijn afgestemd. "Er zijn heel wat jaren intensief en innovatief werk gaan zitten in het bereiken van de ambitieuze doelstellingen van de VIRGO-upgrade. Ik wil dan ook mijn erkenning uitspreken voor de toewijding van de leden van de VIRGO collaboration, de medewerkers van EGO en de deelnemende labs", aldus Federico Ferrini, directeur van het European Gravitational Observatory (EGO).

Frank Linde, leider van Nikhef's zwaartekrachtsgolven-programma en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, is enthousiast: "Schitterend dat in een paar maanden tijd Virgo's gevoeligheid met meer dan een factor honderd is verbeterd en nu ruimschoots voldoet aan de vooraf afgesproken criteria om samen met de twee LIGO detectoren te gaan speuren naar zwaartekrachtsgolven. Augustus wordt spannend, hopelijk gaan we voor het eerst een zwaartekrachtsgolf gelijktijdig in drie detectoren registreren! Ik kijk er naar uit!"

De 'Observation Run 2' is op 30 november 2016 van start gegaan en zal eindigen op 25 augustus 2017. Tijdens deze run zijn al voor de derde keer zwaartekrachtsgolven van samensmeltende zwarte gaten gedetecteerd, genaamd GW170104. Deze zijn op 4 januari 2017 waargenomen en op 1 juni 2017 door LIGO en VIRGO bekendgemaakt. Terwijl de analyse van de gezamenlijke data nog gaande is, worden er ondertussen meer data verzameld, voor het eerst met drie geavanceerde instrumenten tegelijk. David Shoemaker van MIT, woordvoerder van de LIGO Scientific Collaboration merkt op: "Hoewel de tot nu toe met de LIGO-instrumenten gedane detecties wetenschappelijk zeer waardevol zijn geweest, gaan we – nu we drie detectoren kunnen gebruiken – een geheel nieuw domein binnen. Dankzij de intensieve samenwerking tussen VIRGO en LIGO kunnen we alles uit deze nieuwe configuratie halen wat erin zit."

"Fantastisch dat we nu met drie detectoren kunnen meten", zegt sterrenkundige Gijs Nelemans  van de Radboud Universiteit & KU Leuven, en verbonden aan Nikhef. "Daarmee kunnen we de richting van de signalen veel beter bepalen en dus echt serieus op zoek naar electromagnetische signalen van dezelfde bronnen, ook met Nederlandse telescopen zoals LOFAR en BlackGEM."

De huidige dataverzamelingsfase is een prestatie op zich en vertegenwoordigt daarnaast het begin van een nieuw tijdperk voor de VIRGO collaboration. Na afronding van O2 zal VIRGO de gevoeligheid van de detector nog verder verbeteren en meer kennis opdoen over de voornaamste bronnen van ruis die momenteel de gevoeligheid beperken. Vervolgens gaat er een nieuwe upgrade-fase van start en zullen er verschillende belangrijke verbeteringen worden aangebracht, waaronder de installatie van monolithische ophangingen. De spiegels zullen worden opgehangen aan dunne silicavezels, ter vervanging van de huidige metalen draden. Later, in de lente van 2018, gaat er een nieuwe inbedrijfsstellingsfase van start, met als doel een gevoeligere detector op het moment dat 'Observation Run 3' (O3) van LIGO-VIRGO in het najaar van 2018 van start gaat. "De komende maanden gaan heel spannend en uitdagend worden. Deze upgrades zullen de gevoeligheid naar verwachting nog verder vergroten, maar maken de instrumenten wel complexer. We zullen ons inspannen om de nieuwe technologieën aan boord van de detector optimaal te benutten", aldus Alessio Rocchi van INFN Roma Tor Vergata, de commissioning coördinator van de VIRGO collaboration.

"Vandaag beschikken we voor de allereerste keer over een netwerk van drie tweede-generatie detectoren die in staat zijn de bron van een zwaartekrachtsgolfsignaal te lokaliseren. Dat is een historische prestatie, en het beste komt nog: de gevoeligheid van de betrokken detectoren zal geleidelijk worden verbeterd en naar verwachting zullen er de komende jaren meer detectoren worden toegevoegd, wat fascinerende nieuwe perspectieven biedt voor het multi-messenger-onderzoek naar ons universum", besluit Giovanni Losurdo van INFN Pisa, leider van de bouw van 'Advanced VIRGO'.

Over Virgo
De Virgo Collaboration bestaat uit meer dan 280 natuurkundigen en technici van 20 verschillende Europese onderzoeksgroepen: zes van het Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) in Frankrijk; acht van het Istituto Nazionale di Fisica Nucleare (INFN) in Italië; twee in Nederland met het Nationaal instituut voor subatomaire fysica (Nikhef); het MTA Wigner RCP in Hongarije; de POLGRAW-groep in Polen,  Spanje met de Universitat de València, en de European Gravitational Observatory (EGO), het laboratorium waar de Virgo-detector gehuisvest is nabij Pisa in Italië.

Nederlandse bijdragen
Nikhef levert binnen de LIGO-Virgo-samenwerking belangrijke bijdragen zowel aan instrumentatie als aan data-analyse. Met name software voor het detecteren en modelleren van zwaartekrachtsgolven afkomstig van samensmeltende zwarte gaten en neutronensterren, maar ook voor de zoektocht naar continue zwaartekrachtsgolven van bijvoorbeeld sneldraaiende neutronensterren in binaire systemen.

Voor de Advanced Virgo-detector is Nikhef verantwoordelijk voor seismische isolatie en voor optische sensoren die de stabiele werking van het instrument moeten garanderen. Verder speelt Nikhef een belangrijke rol binnen het Einstein Telescope project, een toekomstig observatorium voor zwaartekrachtsgolven.

De sterrenkundigen van de Radboud Universiteit richten zich op de astrofysische interpretatie en het combineren van zwaartekrachtsgolfinformatie met gegevens van traditionele telescopen. Daarvoor ontwikkelen ze binnen de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) onder andere de BlackGEM-telescoop.

Over Nikhef
Het Nationaal instituut voor subatomaire fysica (Nikhef) verricht onderzoek op het gebied van deeltjes- en astrodeeltjesfysica. Nikhef is een samenwerkingsverband tussen de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en vijf universiteiten: de Radboud Universiteit, de Rijksuniversiteit Groningen, de Universiteit van Amsterdam, de Universiteit Utrecht en de Vrije Universiteit Amsterdam.
www.nikhef.nl
De Radboud Universiteit is daarnaast zelfstandig lid van Virgo.

Meer informatie
Beeldmateriaal en achtergrondinformatie vindt u hier
VIRGO website
Original VIRGO press release (English)

Contact
Afdeling Wetenschapscommunicatie
Nikhef Vanessa Mexner
email – Tel 020 592 5075 / 020 592 2075

Prof. Dr. Jo van den Brand
Virgo spokesperson
email – Tel 020 592 2015 / 06 20539484

Prof.Dr. Frank Linde
Programmaleider van de gravitatiefysica-groep van Nikhef en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam
email – Tel 020 592 5140 / 06 36170622

Dr. Samaya Nissanke
Assistant professor sterrenkunde, Radboud Universiteit, en leider Radboud Virgo-groep
email – Tel 06 5197 6736