NWO-I

NWO - Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek - print-logo

URL voor deze pagina :
https://www.nwo-i.nl/nwo-domein-enw/onderzoeksprogrammas/vrije-programmas/de-vingerafdruk-van-de-oerknal-en-de-quantumoorsprong-van-structuur/

Geprint op :
14 december 2017
14:04:18

De huidige verdeling van materie (onder andere sterrenstelsels, gas en donkere materie) in het heelal is het gevolg van minuscule schommelingen in de dichtheid en temperatuur van het vroege hete heelal. Deze variaties in de kosmische achtergrondstraling zijn door de Planck-satelliet heel precies waargenomen. De bijzondere eigenschappen van deze variaties wijzen erop dat ze hun oorsprong vinden in quantumeffecten, die een fractie van een fractie van een seconde na de oerknal optraden. Het heelal maakte toen een korte periode van versnelde expansie door, kosmologische inflatie genaamd.

Dit onderzoeksprogramma wil de oorsprong en evolutie van deze quantumeffecten verder bestuderen en begrijpen. Het eerste doel is de precieze werking van kosmologische inflatie te achterhalen. De energiedichtheid tijdens de inflatieperiode is vele malen groter dan wat ooit in de grootste deeltjesversnellers op aarde kan worden bereikt. Dat geeft de unieke mogelijkheid om de hoge-energie-deeltjesfysica te bestuderen, ver voorbij het huidige standaardmodel van elementaire deeltjes. Het tweede doel van dit onderzoek is om het effect van de quantumfluctuaties op de huidige structuur van het heelal bloot te leggen. Hoe zijn de fluctuaties geëvolueerd? Op welke manier hebben ze geleid tot de verdeling van sterrenstelsels en andere structuren zoals die nu in het heelal aanwezig zijn? Deze kennis is van groot belang om de toekomstige observaties van de Euclid-satelliet aan de grote-schaalstructuur van het heelal te kunnen relateren aan de begincondities die gegenereerd zijn door kosmologische inflatie.

Programmaleider Ana Achúcarro : "De variaties in de achtergrondstraling en de verdeling van de materie in het huidige heelal zijn verschillende tijdsopnamen uit de geschiedenis van het heelal. Het zijn de fossiele lagen van het heelal. Als je weet waar je naar moet kijken, kun je daaruit reconstrueren wat er een fractie van een fractie van een seconde na de oerknal is gebeurd."

Dit programma is een samenwerking van:

  • Universiteit Leiden: A. Achúcarro, A. Boyarsky, K. Schalm
  • Universiteit van Amsterdam: B. Freivogel, J.P van der Schaar
  • Universiteit Utrecht: E. Pajer, T. Prokopec
  • Rijksuniversiteit Groningen: D. Roest
  • Nikhef: M. Postma

titel van het programma: Observing the big bang: the quantum universe and its imprint on the sky 
leider van het programma: Prof.dr. A. Achúcarro
deelnemende onderzoeksgroepen bij: Universiteit Leiden, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Utrecht, Rijksuniversiteit Groningen en Nikhef
looptijd: 2015 - 2019
budget: M€ 2,3