Afbeelding
Een SKA-Mid-schotel, met MeerKAT-schotels op de achtergrond. Credits SKAO, september 2025
Faciliteiten en onderzoek
SKAO bestaat uit twee telescopen. SKA-Low in Australië en SKA-Mid in Zuid-Afrika. De telescopen luisteren op verschillende radiofrequenties naar de hemel en vullen elkaar zo aan. De telescoop is sinds 2022 in aanbouw. Omdat de delen los van elkaar werken, worden in 2027 de eerste meetresultaten verwacht. In 2028/2029 moet SKAO volledig operationeel zijn.
Door met nog hogere nauwkeurigheden te meten op zowel lage als hoge radiofrequenties kan SKAO fundamentele thema's in de astrofysica bestuderen. Van 100 miljoen jaar na de oerknal, toen de eerste sterren zich begonnen te vormen (de 'Kosmische Dageraad'), tot het huidige, door donkere energie gedomineerde en versnellende heelal.
Het SKAO gaat nieuwe inzichten geven over de vorming en evolutie van sterrenstelsels, quasars, supernova’s, pulsars, snelle radioflitsen en vele andere kosmische objecten. De nieuwe radiotelescoop gaat baanbrekend wetenschappelijk onderzoek mogelijk maken dat ons begrip van het universum verandert.
Nederlandse voorlopers en inbreng
Sterrenkundigen bij Nederlandse universiteiten en NWO-instituut ASTRON verrichten baanbrekend wetenschappelijk onderzoek van wereldklasse met SKA-voorlopers LOFAR en WSRT-APERTIF. Zij ontwikkelen de gedetailleerde expertise die nodig is om de wetenschappelijke mogelijkheden van de SKA volledig te benutten.
Met de opgedane kennis bij LOFAR leidt ASTRON het consortium dat zich richt op de implementatie van het Aperture Array Verification System (AAVS1), een prototype SKA-low-station dat is geïnstalleerd vlakbij de SKA-low-locatie in West-Australië.
Het EMBRACE-station (Electronic Multibeam Radio Astronomy Concept) nabij Westerbork in Drenthe is gebouwd als onderdeel van SKA. Het gaat dienen als testomgeving voor nieuwe ontwikkelingen en verdere validatie van de belangrijkste technologieën die worden ingezet bij de SKA-mid locatie in Zuid-Afrika.
De SKAO zal meer data genereren dan ooit eerder verwerkt en geanalyseerd. Om dit mogelijk te maken, is innovatie op het gebied van hardware, software en expertise cruciaal. Dit leidt tot de behoefte aan een Science Data Centre (SDC) in (het noorden van) Nederland, gefaciliteerd door een publiek-private samenwerking tussen wetenschap, overheid en bedrijfsleven.
Afbeelding
Samengestelde afbeelding van de SKA-Low-telescoop, waarin het bestaande AAVS2.0-prototypestation in West-Australië is gecombineerd met een artistieke impressie van de toekomstige SKA-Low-stations. Credits SKAO
Samenwerkingsverband
SKAO is een intergouvernementele organisatie opgericht door 12 landen van over de hele wereld. Het observatorium heeft een wereldwijde reikwijdte met hoofdkwartier in het Verenigd Koninkrijk. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is de formele Nederlandse vertegenwoordiger in de Governing Board. ASTRON vertegenwoordigt de Nederlandse wetenschap.
Meer informatie
Meer weten over SKAO, het onderzoek en de faciliteiten op locatie? Bekijk dan de SKAO-website. Meer informatie over instituut ASTRON vind je op de website van ASTRON.