NWO-I

Institutenorganisatie van NWO

WSRT-EVN

ASTRON

De Westerbork Synthesis Radio Telescope (WSRT) is een krachtige radiotelescoop in beheer van NWO-instituut ASTRON. De telescoop bestaat uit veertien beweegbare schotelantennes van vijfentwintig meter. De WSRT is een open onderzoeksfaciliteit die beschikbaar is voor wetenschappers uit elk land en is onderdeel van het Europese Very Long Baseline Interferometry-netwerk (EVN).

Radiotelescopen met een persoon op de voorgrond
Westerbork Synthesis Radio Telescope (WSRT). Credits Harm-Jan Stiepels

Faciliteiten en onderzoek

Radiosterrenwacht Westerbork bestaat uit veertien losse parabolische schotelantennes, gedeeltelijk gelegen op het voormalige Kamp Westerbork in Drenthe. De Westerbork Synthesis Radio Telescope is in 1970 in gebruik genomen. Om ontvangst met zo min mogelijk storende signalen mogelijk te maken, is in het gehele gebied rond de telescoop het gebruik van mobiele telefoons en andere radio-interferentie (waaronder ook auto’s) verboden.

Tien van de schotels staan op een vaste locatie, terwijl twee schotels aan de oostkant van de opstelling verplaatsbaar zijn op rails. Op 1,4 km naar het oosten bevindt zich een tweede paar verplaatsbare schotels op rails. Door middel van de radiosynthese-techniek wordt zo een telescoop met een diameter van 2,8 kilometer nagebootst.

De eerste twee schotels van Westerbork zijn in 1998 voorzien van het Multi Frequency Front End (MFFE), dat cryogeen gekoeld is. Deze worden gebruikt voor Very-long-baseline interferometry (samenwerking met andere telescopen en een satelliet) waarmee de WSRT een onderdeel vormt van het Europese VLBI-netwerk. Op deze manier kan de WSRT zulke scherpe beelden produceren dat een voetbal op de maan zichtbaar is.

In 2018 is APERTIF (APERture Tile In Focus) op de twaalf andere WSRT-schotels geïnstalleerd. Dit is een observatiesysteem dat gebruikmaakt van focal plane array-technologie. Hiermee wordt het gezichtsveld en de surveysnelheid van de hemel aanzienlijk vergroot. Dankzij deze upgrade van de schotels zijn wetenschappelijke inzichten verkregen die een cruciale rol bij de voorbereiding van de Square Kilometre Array (SKA).

Radiotelescoop van dichtbij gefotografeerd
Westerbork Synthesis Radio Telescope (WSRT). Credits Harm-Jan Stiepels

Samenwerkingsverband

Het Europese Very Long Baseline Interferometry-netwerk (EVN) is een samenwerking tussen radiotelescopen uit veertien landen die samen de meest gevoelige VLBI-array ter wereld vormen en als enige realtime-observaties mogelijk maakt. 

Toegang voor onderzoekers tot het EVN is op basis van open aanvragen. Ondersteuning bij het opstellen van projectvoorstellen, de planning en de coördinatie van EVN-projecten wordt geboden door het Joint Institute for VLBI ERIC (JIVE). JIVE zorgt voor de gegevensverwerking en gebruikersservices van het EVN. JIVE is een zogenaamde European Research Infrastructure consortium (ERIC). Het hoofdkwartier van JIVE is gehuisvest bij NWO-instituut ASTRON in Dwingeloo. Meer informatie over het gebruik en toegang is te vinden op de website van het EVN.

Meer informatie

Meer weten over het EVN, het onderzoek en de Westerbork-faciliteiten op locatie? Bekijk dan de EVN-website of de WSRT-pagina op de ASTRON-website. Meer informatie over instituut ASTRON vind je op de website van ASTRON.