Afbeelding
Deeltjesversneller bij CERN. Credits CERN
Faciliteit en onderzoek
CERN beschikt over de grootste en krachtigste deeltjesversneller ter wereld, de Large Hadron Collider (LHC) bij Genève. In deze ondergrondse versnellerring met een omtrek van 27 kilometer worden protonen met vrijwel de lichtsnelheid op elkaar geschoten. Vier grote detectoren in de ring maken gedetailleerde opnames van de botsingen en analyseren de sporen en eigenschappen van de vrijkomende deeltjes. De metingen testen en verbeteren de theorie van de elementaire deeltjes en krachten.
Experimenten
Nikhef is betrokken bij drie experimenten op CERN. Deze experimenten hebben elk een eigen natuurkundige focus en een eigen wetenschappelijke organisatie, waarin Nikhef-onderzoekers regelmatig vooraanstaande posities bekleden.
Het gaat om het experiment ALICE, gericht op het bestuderen van plasma’s van quarks en gluonen, vergelijkbaar met de materie kort na de oerknal. En het expertiment LHCb waarin de subtiele verschillen tussen materie en antimaterie worden bestudeerd. Ook speelt Nikhef een rol in ATLAS, de grootste detector ter wereld, bedoeld voor studies van het higgsdeeltje en de jacht op nieuwe deeltjes en krachten. In 2012 werd met deze detector en de CMS-detector op CERN het bestaan van het higgsdeeltje aangetoond. Dat deeltje is centraal in de theorie die verklaart hoe elementaire deeltjes massa kunnen hebben. De ontdekking leverde een Nobelprijs op in 2013.
Afbeelding
Een detector op CERN. Credits CERN
Samenwerkingsverband
CERN, in 1954 opgericht, is een wereldwijd samenwerkingsverband op het gebied van deeltjesfysica. Nederland is medeoprichter en lid van de samenwerking die inmiddels 25 lidstaten omvat. Meer dan 12000 wetenschappers zijn aan het onderzoek verbonden.
Nikhef vertegenwoordigt Nederland in de CERN Council, het hoogste besluitvormende orgaan in de samenwerking, samen met een ministeriële afgevaardigde. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap betaalt de jaarlijks lidmaatschapsbijdrage voor onderhoud en bedrijfsvoering van CERN. Nikhef draagt bij met personeel en ook door de ontwikkeling van nieuwe apparatuur en dataverwerking.
Deeltjesonderzoek vergt steeds het uiterste van wetenschap en technologie, het samenspel tussen onderzoekers en technische afdelingen is daarbij wezenlijk. Nikhef heeft grote technische afdelingen en werkplaatsen op het gebied van mechanische technologie, elektronica technologie en computer- en netwerk technologie die betrokken zijn bij de experimenten.
Meer informatie
Meer weten over CERN, het onderzoek en de faciliteiten op locatie? Bekijk dan de CERN-website. Meer informatie over instituut Nikhef vind je op de website van Nikhef.